سیر تکامل فروش مستقیم چند سطحی (تاریخچه)

 

در سال ۱۹۹۹ مجله «سبک زندگی با فروش مستقیم چند سطحی » تاریخچه ای از سیر فعالیت شرکت AMWAY  منتشر کرد. در این تاریخچه از کارل رن بورگ به عنوان پدر فروش مستقیم چند سطحی نام برده شده است. دهه ها قبل، در سال ۱۹۱۵، هنگامی که رن بورگ در چین در سمت عامل فروش برای یک کارخانه کار می کرد، همزمان درباره اثرات رژیم و تغذیه برروی سلامتی نیز تحقیق می کرد. او وقتی به آمریکا برگشت،به تحقیقاتش ادامه داد و در سال ۱۹۳۴ شرکت California Vitamins را تاسیس کرد که فروشنده مکمل های غذایی و معدنی و مولتی ویتامین بود.(در سال ۱۹۳۹ این شرکت به Nutrilite Product تغییر نام داد). رن بورگ به همراه همسایه اش دکتر کاسبری و نیز لی می تینگر، که مدیر فروش یک شرکت بود، در سال ۱۹۴۵ یک طرح بازپرداخت چند سطحی را به این شرکت اضافه کردند و بدین ترتیب اولین طرح فروش شبکه ای  به شیوه امروزی پا به عرصه وجود گذاشت.

در سال ۱۹۴۹، ریچ دوس و جی ون اندل که در گرند رپیدز واقع در ایالت میشیگان هم دبیرستانی بودند، به عنوان توزیع کنندگان شرکت Nutrilite مشغول به کار شدند. این دو به یک تیم موفق تبدیل شدند و در سال ۱۹۵۸ با این فکر که می توانند به دیگران بیاموزند که چگونه تجارت خودشان را پایه ریزی کنند ، تصمیم گرفتند که شرکت فروش مستقیم چند سطحی خود را بنانهند؛ و همین کار را هم کردند و نام شرکتشان را The American Way Association گذاشتند، که بعد ها به نام Amway معروف شد. دوس و ون اندل در هدف اولیه خود یعنی کمک به مردم برای ساختن تجارتشان از طریق فروش مستقیم چند سطحی کاملا موفق بوده اند. تا قبل از پایان سده بیستم بیش از ۳ میلیون نفر از مردم دنیا در ۸۰ کشور جزء مشاوران و توزیع کنندگان شرکت Amway بوده اند.

دوس و ون اندل تنها کارآفرینانی نبودند که شیفته این حرفه شدند و تجارت فروش مستقیم چند سطحی شان را ساختند. در کالیفرنیا دکتر فارست سی.شکلی و دو پسرش در سال ۱۹۵۶ شرکت Shaklee Product را تاسیس کردندکه فروشنده محصولات غذایی و لوازم خانگی بود. این دو شرکت یعنی Shaklee و Amway راه را برای بیشمار شرکت های فروش مستقیم چند سطحی دیگر باز کردند. اینان، در کنار طرح های پرداختی چند سطحی شان، همچنین رسیدن به استقلال مالی و رضایت شخصی از طریق فروش مستقیم چند سطحی را اشاعه می دادند.

مایکل شفیلد می گوید در ایالات متحده تعداد شرکت هایی که سالانه شروع به کار می کنند حدود ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ شرکت است! وی در ادامه توضیح می دهد:«شاید از این میان ۵۰۰ شرکت بتوانند با استطاعت مالی به کارش ادامه دهد. معمولا میزان شکست شرکت ها در اولین سال شروع فعالیتشان ۸۰ تا ۹۰ درصد است که البته تفاوت چندانی با آمار و ارقام مربوط به تجارت های دیگر ندارد».

مایکل شفیلد می گوید میزان رشد این تجارت در دنیا چهار برابر میزان رشد این شیوه تجاری در آمریکاست و اینکه فروش مستقیم چند سطحی پیوسته در حال گسترش است.

اگر بخواهیم تاریخچه این فعالیت را دقیقتر مورد بررسی قرار دهیم باید به سالها قبل باز گردیم، زمانیکه هسته های اولیه این کار،  نظیر تشکیل گروه فروش ، دریافت پاداش در ازای فروش بیشتر و آموزش به گروه فروش شکل گرفت. در اینجا مسیری که این فعالیت از سال ۱۸۶۰ تا ۱۹۷۴ پیموده تا به شکل امروزی درآید را مرور می کنیم:

 

۱۸۶۰ :در این زمان افراد دست فروش و دوره گرد سازمان فروش آموزش دیده ای را برای فروش محصولات به کار می بستند . در این زمان شرکت هایی شکل گرفتند که هم اکنون برای ما نام آشنا هستند و اگر به خاطر تاثیر گذاری و نفوذ شان نبود شاید امروزه هیچ نامی از آنها نبود .

Henyheinz   که سازمان فروشی متشکل از ۴۰۰ نفر در جهت فروش محصولات گیاهی گوناگون ایجاد کرد .این محصولات نظیر چاشنی غذا ،سس گوجه فرنگی و ترشی بودند .

AsAcandler   شخصی که سازمان فروشی را در جهت فروش کالا به رستورانها ایجاد کرد که این کالا همان کوکاکولاست.این شخص در سال ۱۸۸۶ فرمول کوکاکولا را به قیمت ۲۳۰۰ دلار از یک داروساز به نام John Pemberton خریداری کرد

علاوه بر این شرکت هایی ظهور پیدا کردند که به فروشندگان خود اجازه تشکیل تجارت شخصی خودشان را میدادند “توانایی تشکیل سازمان فروش توسط آن ها “

۱۸۶۸- J.R Watkins   شرکت پزشکی  Watkins را پایه گذاری کرد .یکی از اولین شرکت های دارویی طبیعی آمریکا که فاصله بین فروشنده و مصرف کننده را به حداقل رساند .

۱۸۹۰- David Mcconel   شرکت تولید عطر را در کالیفرنیا تاسیس کرد در سال ۱۹۰۶ تعداد فروشندگانش به ۱۰۰۰۰ نفر رسید که نزدیک به ۱۱۷ محصول مختلف را به فروش میرساندند .

۱۹۰۵- Alfred .c.Fuller  یکی از افرادی بود که بیشترین تاثیر گذاری را در آینده سازمان های فروش داشت . او شرکت Fullerbrush  را تاسیس کرد و ۲۷۰ فروشنده را در سرتاسر آمریکا بر اساس فرمول پورسانت دهی به کار گرفت .در سال ۱۹۱۹ شرکت او موفق به دستیابی به ۱ میلیون دلار فروش شد و در سال ۱۹۶۰ این رقم به ۱۰۹ میلیون دلار رسید.

۱۹۳۱- فرانک استنلی که نایب رئیس شرکت Fullerbrush بود .همراه با کاترین برین شرکت محصولات خانگی استنلی را تاسیس کردند . تاسیس شرکت آنها همزمان با رکود اقتصادی بود ، اما آنها این شرایط را فرصتی دانستند که به اشخاص محیطی را برای ایجاد تجارت شخصی شان با حداقل سرمایه پیشنهاد کنند. شرکت Fullerbrush هم از این سیستم برای فروش محصولاتش الهام گرفت .شرکت محصولات خانگی استنلی اجناسی از قبیل شوینده ها و انواع برس ها و پاک کننده ها را ارائه میکرد .برخی از نمایندگان فروش این شرکت برپایی نمایشگاه برای فروش محصولات را بسیار موثر در افزایش حجم فروش یافتند. فروشندگان دیگر این شرکت هم به سرعت از این ایده برای به نمایش گذاشتن و فروش محصولات استفاده کردند. این فروشندگان نمایش محصولات را در خانه شان انجام می دادند و دوستان و افراد فامیل را به آنجا دعوت می کردند و در اینجا بود که یکی از انواع طرح های فروش مستقیم چند سطحی متولد شد (طرح گردهمایی).

محصولات خانگی استنلی یک بستر آموزشی را برای بسیاری از شرکت ها ی معروف و شناخته شده نظیر Mary Kay، ، Tupperware و Jaffra فراهم کرد. این شرکت ها از سیستم فروش شرکت استنلی الهام گرفتند و آن را در برنامه فروش خود پیاده کردند.

۱۹۳۴- Carl Rehnborg شرکت California Vitamin را که امروزه به نام یک شرکت تولید کننده مکمل های ویتامینه شناخته شده است را تاسیس کرد.. در ۱۹۳۹ شرکت نام خود را به Nutrilite  تغییر داد

۱۹۴۵- شرکت Nutrilite  با شرکت دیگری به نام  Mytinger& cassel berry برای توزیع انحصاری محصولاتش قرارداد بست.

Cassel berry & Mitiger اولین طرح بازپرداخت فروش مستقیم چند سطحیِ  مستند را خلق کردند به طور خلاصه طرح فروش آنها به قرار زیر بود :

یک توزیع کننده شرکت Nutrilite  میتواند محصولات را با ۳۵% تخفیف خریداری کند . به عنوان مثال یک توزیع کننده میتواند یک بسته ویتامین را به قیمت ۱۳ دلار خریداری کند و به قیمت ۲۰ دلار بفروشد.”یعنی ۷ دلار سود “

همچنین توزیع کنندگان را در صورت داشتن فروش بیشتر به دریافت ۲۵% از کل فروش ماهیانه شان تشویق میکرد .

۲۰ مشتری ×   ۱۳ دلار = ۲۶۰ دلار × ۲۵% = ۶۵ دلار سود

در آن زمان یکی از توزیع کنندگان این شرکت اعلام کرد که او توانسته ۲۵ مشتری جذب کند.شرکت بعد از بررسی به او اجازه داد به طور مستقیم به عنوان یک “توزیع کننده مستقیم ” با شرکت در ارتباط باشد. این بدان معنا بود که او توانایی جذب و گرفتن فروشندگان دیگر را داشت .

محصولات فروخته شده توسط فروشندگان باید توسط او تهیه می شدند .این موضوع برای آن توزیع کننده انگیزه ای شد که آموزش های خوبی را برای فروشندگان فراهم کند و او در این مدت توانست مجموعه ای متشکل از ۱۵۰ نفر فروشنده ایجاد کند که در پایان شرکت ۲% از حجم کل فروش را به او پاداش داد. آنهایی که بسته های بیشتری میفروختند پاداش بیشتری نسبت به کسانی که تعداد کمتری میفروختند دریافت میکردند. فروش مستقیم چند سطحی، شکل توسعه یافته سیستم پاداش دهی شرکت Fullerbrush است .

۱۹۴۵-Earl Tupper  : توانست ظروف پلاستیکی قابل انعطاف و سبک وزنی با درپوش تولید کند. او فروش محصولاتش را از طریق مسیر های معمول آغاز کرد. اما احساس کرد محصولات برای فروش بیشتر نیاز به نمایش بیشتر دارند. Earl Tupper   همراه با Browine Wise که قبلا با محصولات خانگی استنلی همکاری میکرد طرح گردهمایی شرکت Tupperware  را راه اندازی کردند که هم اکنون این شرکت فروش سالیانه چند میلیارد دلاری دارد و در بیش از ۴۰ کشور دنیا شعبه دارد .

۱۹۴۹-  Rich Devos و Jay van andor  “دوستان دوران دبیرستان و شرکای تجاری “بعد از بازگشت از خدمت نظام وظیفه به عنوان توزیع کننده در شرکت Nutrilie  در سال ۱۹۵۰ مشغول به فعالیت شدند و در سال ۱۹۵۹ بعد از مشکلاتی که برای این شرکت ایجاد شد آنها تصمیم به تاسیس شرکت Amway   گرفتند و در سال ۱۹۷۲ شرکت مذکور شرکت Nutrilite  را خریداری کرد .

۱۹۵۶- در این سال دکتر Forest Shaklee  که به روش جدیدی در استخراج مواد معدنی از گیاهان دست پیدا کرده بود، محصولات خود را از طریق فروش مستقیم چند سطحی به بازار عرضه کرد .

۱۹۶۳-Mary Kay Ash شرکت های لوازم آرایش Mary Kay را تاسیس کرد.که در سال ۱۹۹۶ میزان فروش آن از دو میلیارد دلار تجاوز کرد .

۱۹۷۵-FTC  علیه شرکت Amway  به عنوان یک دسیسه هرمی اقامه دعوی کرد .

۱۹۷۹- قاضی پرونده برنامه فروش مستقیم چند سطحی این شرکت را به عنوان یک فرصت تجاری مشروع و قانونی اعلام کرد و آن را دقیقا متضاد طرح های هرمی دانست .